17:41    2025-07-11
ტკბობა, რომელსაც მოთმინება უძღვის წინ

აბუ თალიბ ალ-მაქქი: საბით ალ-ბუნანი, ალლაჰმა შეიწყალოს იგი, ამბობდა: 'ოცი წელი ვიტანჯყე ყურანის კითხვით,  შემდეგ ოცი წლის განმავლობაში ვტკბებოდი მისით.'
(ყუტ ალ-ყულუბ 1/92)

იმამ ალ-ღაზალის კომენტარი:
როდესაც ადამიანი თავს ძალას დაატანს და ძალისხმევით მიაღწევს საწადელს, ეს ძალისხმევა მის ბუნებად იქცევა. როგორ შეიძლება სხვაგვარად იყოს?  ადამიანმა შეიძლება იძულებით მიირთვას ისეთი საკვები, რომელიც თავიდან სძულს. მიუხედავად იმისა, რომ მისი ჭამა უჭირს, თუ მოთმინებას გამოიჩენს და დაჟინებით განაგრძობს, დროთა განმავლობაში გემო ბუნებრივად შეუყვარდება — იმდენად, რომ ვეღარ გაძლებს მის გარეშე.  (ილია ულუმ ალ-დინ 1/302)

აბუ თალიბ ალ-მაქქის სიტყვები და იმამ ალ-ღაზალის კომენტარი ღრმა ფსიქოლოგიურ და სულიერ ჭეშმარიტებას გვიხსნიან:
ადამიანის სული ბუნებით არ არის მიდრეკილი კეთილ საქმეზე თავიდანვე. ყურანის კითხვა, ღვთისმოშიშება, თაყვანისცემა, ცოდნის შეძენა და სხვა კეთილი საქმეები შეიძლება თავდაპირველად რთული და მძიმე მოგვეჩვენოს — შინაგანი მუხტი არ გვექნება, გონება გაიფანტება, გული ვერ იპოვის სიტკბოს. 
აბუ თალიბის სიტყვები — „ოცი წელი ვიტანჯე ყურანის კითხვით, შემდეგ ოცი წლის განმავლობაში ვტკბებოდი მისით“ — მიგვანიშნებს, რომ სულიერი ტკბობა ყოველთვის არ მოდის მყისიერად; ხშირად ის არის შედეგი მოთმინების, ძალისხმევის და მუდმივობის.

იმამ ალ-ღაზალი სწორედ ამ ჭეშმარიტებას ხსნის მეტაფორულად: როგორც სხეული ეჩვევა საკვებს, რომელსაც თავიდან ვერ იტანს, ისევე სული ეჩვევა სიბრძნეს, თაყვანისცემას და ღვთის სიტყვასთან სიახლოვეს. თუკი ადამიანი „თავს ძალას დაატანს და დაჟინებით განაგრძობს“, საბოლოოდ „ეს ძალისხმევა მის ბუნებად იქცევა“ და ის „ვეღარ გაძლებს მის გარეშე.“

ამგვარად, სულიერი განვითარება მოითხოვს ეტაპობრივ ძალისხმევას და თანმიმდევრულობას — და საბოლოოდ დატკბება იმით, რაც ერთი შეხედვით მძიმე და უგემური ჩანდა. ღვთისმსახურებაში, ცოდნის შეძენასა და გულით მუშაობაში სული პოულობს ნამდვილ სიამოვნებას — როცა ადამიანს ეს ყველაფერი ბუნებად ექცევა.