აბდულლაჰმა თავის ნათესავს თავში ცემა დაუწყო, რადგან ის იზიარებდა უმეცართა შეხედულებებს. მე ვუყურებდი, როგორ ურტყამდა თავში სანდალს და თან ეუბნებოდა:
„არ გავჩერდები, სანამ არ იტყვი — არ-რაჰმანი (მოწყალე) ამაღლდა ტახტრევანზე, განცალკევებულად და სრულიად განსხვავებულად თავისი ქმნილებებისგან!“
(მუხთასირ ალ-ულუუ — სუხარა, გვ. 172)
რა ხდება აქ რატომ სცემა მის ნათესავს?
ეს არის ისტორიული მონაკვეთი, რომელიც ასახავს სალაფების (პირველი თაობების) მკაცრ დამოკიდებულებას ყურანის აიათების შესახებ სწორი რწმენის დაცვის მიმართ.
📌 "არ-რაჰმანი ტახტრევანზე ამაღლდა" — ეს არის ყურანიდან აიათი:
ٱلرَّحْمَـٰنُ عَلَى ٱلْعَرْشِ ٱسْتَوَىٰ
"მოწყალე 'არშზე (ტახტრევანი) ამაღლდა" (ტაჰა, 20:5)
აჰლუს-სუნნა ვალ-ჯამა'ას რწმენით, აიათის მნიშვნელობა რჩება ისეთივე, რაც წერია:
"ისთივაა" (استوى) ნიშნავს ამაღლებას, როგორც პირველი თაობის მუსლიმებს ესმოდათ — თაშბიჰის (მსგავსება ქმნილებებთან), გარეშე.
რა შეხედულებას ებრძოდა აბდულლაჰი?
მისი ნათესავი, სავარაუდოდ, იზიარებდა ჯაჰმიებისა და მუ'თაზილიტების შეხედულებებს, რომლებიც აცხადებდნენ, რომ:
"ისთივაა" უნდა გავიგოთ გადატანით".
მათი აზრი არის გადახრა სალაფების სწორი გზიდან, რის გამოც აბდულლაჰმა რეაგირება მკაცრად მოახდინა.
მოსაზრება აჰლუს-სუნნა ვალ-ჯამა'ას მიხედვით:
ალლაჰი არის ზემოთ, ტახტრევანზე ამაღლებული — ეს რწმენა დაფუძნებულია ყურანზე, სუნნაზე და სალაფების გზაზე.
ვამბობთ — "ის არის თავის ტახტრევანზე ამაღლებული, მაგრამ ჩვენ არ ვიცით როგორ". ეს რწმენა იცავს თავჰიდს (მონოთეიზმს ღმერთის მიმართ), რის გამოც იკრძალება ნებისმიერი მსგავსება ან შედარება.
ჯაჰმიები, მუ'თაზილები, და თანამედროვე აშ'არიტები ხშირად უარყოფენ პირდაპირ მნიშვნელობას — რის გამოც ისინი შედიან შეცდომაში და ხალხსაც ამისკენ მოუწოდებენ.
და ალლაჰმა უკეთ იცის