10:38    2025-07-24
მოწყალე 'არშზე/ტახტზე ამაღლდა

აბდულლაჰმა თავის ნათესავს თავში ცემა დაუწყო, რადგან ის იზიარებდა უმეცართა შეხედულებებს. მე ვუყურებდი, როგორ ურტყამდა თავში სანდალს და თან ეუბნებოდა:

„არ გავჩერდები, სანამ არ იტყვი — არ-რაჰმანი (მოწყალე) ამაღლდა ტახტრევანზე, განცალკევებულად და სრულიად განსხვავებულად თავისი ქმნილებებისგან!“

(მუხთასირ ალ-ულუუ — სუხარა, გვ. 172)

რა ხდება აქ რატომ სცემა მის ნათესავს?

ეს არის ისტორიული მონაკვეთი, რომელიც ასახავს სალაფების (პირველი თაობების) მკაცრ დამოკიდებულებას ყურანის აიათების შესახებ სწორი რწმენის დაცვის მიმართ.

📌 "არ-რაჰმანი ტახტრევანზე ამაღლდა" — ეს არის ყურანიდან აიათი:

ٱلرَّحْمَـٰنُ عَلَى ٱلْعَرْشِ ٱسْتَوَىٰ

"მოწყალე 'არშზე (ტახტრევანი) ამაღლდა"  (ტაჰა, 20:5)

აჰლუს-სუნნა ვალ-ჯამა'ას რწმენით, აიათის მნიშვნელობა რჩება ისეთივე, რაც წერია:
"ისთივაა" (استوى) ნიშნავს ამაღლებას, როგორც  პირველი თაობის მუსლიმებს ესმოდათ — თაშბიჰის  (მსგავსება ქმნილებებთან), გარეშე.

რა შეხედულებას ებრძოდა აბდულლაჰი?

მისი ნათესავი, სავარაუდოდ, იზიარებდა ჯაჰმიებისა და მუ'თაზილიტების შეხედულებებს, რომლებიც აცხადებდნენ, რომ:

  • "ისთივაა" უნდა გავიგოთ გადატანით".

მათი აზრი არის გადახრა სალაფების სწორი გზიდან, რის გამოც აბდულლაჰმა რეაგირება მკაცრად მოახდინა.

მოსაზრება აჰლუს-სუნნა ვალ-ჯამა'ას მიხედვით:

  • ალლაჰი არის ზემოთ, ტახტრევანზე ამაღლებული — ეს რწმენა დაფუძნებულია ყურანზე, სუნნაზე და სალაფების გზაზე.

  • ვამბობთ — "ის არის თავის ტახტრევანზე ამაღლებული, მაგრამ ჩვენ არ ვიცით როგორ". ეს რწმენა იცავს თავჰიდს (მონოთეიზმს ღმერთის მიმართ), რის გამოც იკრძალება ნებისმიერი მსგავსება ან შედარება.

  • ჯაჰმიები, მუ'თაზილები, და თანამედროვე აშ'არიტები ხშირად უარყოფენ პირდაპირ მნიშვნელობას — რის გამოც ისინი შედიან შეცდომაში და ხალხსაც ამისკენ მოუწოდებენ. 

და ალლაჰმა უკეთ იცის