შეიხმა ალბანიმ თქვა: თუ თავჰიდზე ილაპარაკებ, შირქში მყოფები უარს იტყვიან შენზე. თუ სუნნაზე ილაპარაკებ, სიახლის მიმყოლი ხალხი უარს იტყვის შენზე. თუ მტკიცებულებებით ილაპარაკებ, მაზჰაბების ბრმად მიმყოლები, სუფისტები და უცოდინრები შენზე უარს იტყვიან. თუ ილაპარაკებ ისლამზე და მის ყოველდღიურ კავშირზე ჩვენს ცხოვრებასთან, სეკულარისტები და ისინი, ვისაც სურს რელიგიის ცხოვრებისგან გამოყოფა, უარს იტყვიან შენზე. სწორედ ეს არის მძიმე უცნაურობა აჰლი სუნნას მიმართ. ისინი ყველა საშუალებით გვებრძვიან, გვებრძვიან იმით, რაც ისმის მედიიდან, რასაც ვხედავთ და რომელსაც ბეჭდავენ. ამ ბრძოლამ იქამდე მიაღწია, რომ ოჯახის წევრებიც და მეგობრებიც კი ებრძვიან იმას, ვისაც უჭირავს ალლაჰის წიგნი და მისი შუამავლის სუნნა. თუმცა მიუხედავად ამ ყველაფრისა, ჩვენ კმაყოფილნი ვართ ამ უცნაურობით და ვამაყობთ რომ ვართ უცნაურები, რადგან ალლაჰის შუამავალმა (ალლაჰის ლოცვა და სალამი მას) შეაქო ისინი და თქვა: 'ისლამი დაიწყო უცნაურად და დაუბრუნდება უცნაურობას ისე, როგორც დაიწყო, ასე რომ ტუბა (სასიხარულო ამბავი/ნეტარება) უცნაურებს.' საჰაჰეებმა ჰკითხეს: ვინ არიან ისინი ალლაჰის შუამავალო? მან უპასუხა: 'ისინი არიან მართალნი მაშინ, როცა ხალხი გაფუჭებულია. (სილსილა ას-საჰიჰა 1273)
შეიხი ალბანის ეს სიტყვები წარმოადგენს იმის შესახებ ცნობას თუ რა სოციალურ და სულიერ წნეხს განიცდიან ადამიანები, როდესაც ისინი ცდილობენ ისლამის პირველწყაროებთან (ყურანთან და სუნნასთან) დაბრუნებას.
შეიხი განმარტავს ღურაბას (უცნაურის) ფენომენს:
1. დაპირისპირების მიზეზები
შეიხი თვლის თუ რის გამო უპირისპირდებიან ჭეშმარიტების მქადაგებელს:
თავჰიდი (ერთღმერთიანობა): როცა ქადაგებ, რომ ლოცვა და ვედრება მხოლოდ ალლაჰს ეკუთვნის, შენს წინააღმდეგ აღდგებიან ისინი, ვინც შუამავლებს (ხშირად გარდაცვლილ "წმინდანებს") სთხოვენ შეწევნას, მათთვის თავჰიდი პირდაპირი წინააღმდეგობაა.
სუნნა (მოციქულის გზა): როცა მოუწოდებ მოციქულის მაგალითისკენ, გიპირისპირდებიან ისინი, ვინც რელიგიაში სიახლეები (ბიდა) შემოიტანეს და ეს სიახლეები რელიგიის ნაწილად აქციეს.
მტკიცებულებები (დალილი): როცა ითხოვ საბუთს ყურანიდან ან ჰადისიდან, ეს აღიზიანებს მათ, ვინც ბრმად მიჰყვება თავის წინაპრებს ან კონკრეტულ შეიხებს კრიტიკული აზროვნების გარეშე.
ისლამი ცხოვრებაში: როცა ამბობ, რომ ისლამი არ არის მხოლოდ მეჩეთში შესასრულებელი რიტუალი და ის უნდა მართავდეს ეკონომიკას, სამართალსა და ყოფაქცევას, აქ უკვე პოლიტიკური და სეკულარული ძალები ერთვებიან ბრძოლაში.
აგრეთვე შეიხი განმარტავს "უცნაურობის" (ღურაბა) ფენომენს, რომელიც მოციქულმა მუჰამედმა ﷺ იწინასწარმეტყველა. მოდით, განვიხილოთ:
2. "უცნაურობის" ცნება
ჰადისი, რომელსაც შეიხი ციტირებს - "ისლამი დაიწყო უცნაურად და დაუბრუნდება უცნაურობას" - მიანიშნებს იმაზე, რომ ისლამის დასაწყისში მუსლიმები მცირერიცხოვანნი და გარიყულნი იყვნენ მექის საზოგადოებაში. შეიხი ამბობს, რომ ისტორია მეორდება:
ჭეშმარიტი მორწმუნე თავისსავე საზოგადოებაში, ოჯახშიც კი, შეიძლება "უცხოდ" და "უცნაურად" იქცეს, რადგან მისი ფასეულობები აღარ ემთხვევა უმრავლესობისას.
3. ვინ არიან "უცნაურები" (ღურაბა)?
შეიხი პასუხობს მოციქულის ﷺ სიტყვებით: ესენი არიან "მართალნი მაშინ, როცა ხალხი გაფუჭებულია". ეს ნიშნავს, რომ მათი მიზანი არ არის უბრალოდ განსხვავებულობა, არამედ გამოსწორება (ისლაჰი). ისინი ცდილობენ გამოასწორონ ის, რაც ხალხმა რელიგიაში დაამახინჯა.
4. ტუბა - ნეტარება
შეიხი ხაზს უსვამს, რომ ეს მდგომარეობა არ უნდა იყოს მწუხარების მიზეზი. პირიქით, მოციქულმა მათ "ტუბა" (სამოთხის ხე ან დიდი ნეტარება) უწინასწარმეტყველა.
ეს არის სულიერი სიმშვიდე, რომ დგახარ სწორ გზაზე მაშინაც კი, როცა მთელი სამყარო შენს წინააღმდეგაა.
ეს არის მოთმინების (საბრი) გაკვეთილი - ბრძოლა არა მხოლოდ მედიასთან ან სეკულარისტებთან, არამედ საკუთარ მარტოობასთანაც.
შეიხი ალბანის ეს ციტატა არის მოწოდება სიმტკიცისკენ. ის გვეუბნება: თუ შენს რელიგიურობას ყველა იწონებს და არავინ გიპირისპირდება, დაფიქრდი, ხომ არ ხარ ჭეშმარიტების მოწინააღმდეგე მხარეს? ჭეშმარიტი სუნნას მიმდევრობას ყოველთვის ახლავს წინააღმდეგობა, მაგრამ ეს წინააღმდეგობა არის იმის ნიშანი, რომ შენ იმ გზას ადგახარ, რომელსაც წინასწარმეტყველები და მათი მართალი მიმდევრები ადგნენ.